Laboratorium etnograficzne:
​Polesie. Etniczność na pograniczu

Prowadzący: Wojciech Lipiński
Uczestnicy grupy: Przemysław Bociąga, Anna Czyżewska, Małgorzata Deja, Monika Dybowska, Katarzyna Kulik, Aleksandra Najer, Mateusz Niwiński, Maria Piechowska, Małgorzata Przybysz, Olga Rejt, Oksana Skobelewa, Łukasz Sokołowski, Tomasz Stepaniuk, Ewa Wołkanowska i Jędrzej Ziółkowski.
Badania w  latach: 2002-2004

Teren:

Ukraina, obwód rówieński, rejony rokitniański, sarneński i dąbrowicki

Badania:

Rozpoczynając badania na terenie ukraińskiego Polesia z grupą laboratoryjną „Polesie. Etniczność na pograniczu” planowaliśmy skoncentrować się na problematyce etnicznej i narodowościowej. Wynikało to z inspiracji badaniami prowadzonymi na Polesiu w okresie międzywojennym przez Józefa Obrębskiego. Teren zweryfikował te zamierzenia. Nie porzuciliśmy ich zupełnie, jednak realizowane były w ograniczonym zakresie. Nie mogliśmy bowiem przejść obojętnie obok tematów, które wręcz narzucały się naszej uwadze, takich jak związki mieszkańców z otaczającym ich leśnym ekosystemem, żywa do niedawna instytucja pobratymstwa czy głębokie więzi z zaświatami. Przesunęliśmy też nasze zainteresowanie z etniczności w stronę religii, co wynikało z wielowyznaniowości terenu (prawosławni, katolicy, protestanci).   
Po rocznej przerwie wracaliśmy na Polesie z myślą o kontynuacji badań, tym razem z grupą „Polesie. Etnografia wsi ukraińskiej”.

Efekty badań

 

1. Zbiór tekstów: Dzisiejsze Polesie,
red. W. Lipiński, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2013.

Spis treści - pdf

 

2. Prace laboratoryjne (archiwum IEiAK):

  1. Przemysław Bociąga, Poleska mitologia. Świadomość historyczna i dziedzictwo mieszkańców Polesia Wołyńskiego  
  2. Anna Czyżewska, O wielowyznaniowych rodzinach Polesia Wołyńskiego  
  3. Małgorzata Deja, Przesiedleni i miejscowi. Procesy asymilacyjne wśród ludności przesiedlonej z Lubelszczyzny na Polesie Wołyńskie
  4. Monika Dybowska, Kim jestem? Problemy tożsamości narodowej Polaków z rejonu rokitniańskiego  
  5. Katarzyna Kulik, Czynniki wpływające na relacje badacz-badany w kontekście doświadczeń terenowych uczestników grupy laboratoryjnej „Polesie Wołyńskie. Etniczność na pograniczu”
  6. Aleksandra Najer, Moja chata jest twoją chatą. Pobratymstwo na Polesiu  
  7. Mateusz Niwiński, Las w życiu mieszkańców Polesia Wołyńskiego   
  8. Maria Piechowska, O identyfikacji narodowej mieszkańców wiosek przygranicznych rejonu rokitniańskiego na Ukrainie  
  9. Małgorzata Przybysz, Dom na Polesiu Wołyńskim
  10. Olga Rejt, Obrzędowość pogrzebowa i kontakty ze światem zmarłych w Kamianem
  11. Oksana Skobelewa, Dusze zaprzedane diabłu
  12. Łukasz Sokołowski, Łomsk zawsze wierny. Identyfikacja narodowa Polaków z Tomaszgrodu na Polesiu Wołyńskim   
  13. Tomasz Stepaniuk, Poleska cerkiew – miejsce święte
  14. Ewa Wołkanowska, Spór o cerkiew. Relacje między batiuszką a prawosławnymi mieszkańcami wsi na Polesiu Wołyńskim  
  15. Jędrzej Ziółkowski, Obraz protestantów w oczach prawosławnych na Polesiu Wołyńskim