Iwa Kołodziejska i Wojciech Lipiński na Festiwalu Nauki
W ramach warszawskiego Festiwalu Nauki zapraszamy na wykłady dr Iwy Kołodziejskiej i dra Wojciecha Lipińskiego.
Rośliny na wojnie w Ukrainie
dr Iwa Kołodziejska
Wtorek, 23.09.2025, g. 17.30, ul. Żurawia 4, s. 108
Rośliny pojawiają się w wojennych memach, opowieściach konkretnych osób, publicznym dyskursie narodowotwórczym, czy medialnych relacjach o ekocydzie w Ukrainie. Jakie role grają rośliny w tej wojnie?
Podczas wykładu opowiem o tym jakie formy przybierają relacje z roślinami w warunkach trwającej od 11 lat wojny, a szczególnie od czasu pełnoskalowej rosyjskiej agresji. Mogłoby się wydawać, że to jakiś zupełnie nieważny aspekt wojennej sytuacji, a tymczasem rośliny pojawiają się zarówno w około wojennych memach jak i opowieściach poszczególnych osób dotyczących wojennych strat, czy też sposobów radzenia sobie ze związanym z wojną stresem. Słowo ekocyd weszło do powszechnego użycia i jest ważnym narzędziem do tworzenia opowieści o tej wojnie.
Na przykładach z badań z zakresu antropologii środowiskowej pokażę, w jak różnych rolach rośliny pojawiają się w wojennych doświadczeniach moich rozmówców, a także w różnego rodzaju narracjach dotyczących tej wojny. Opowiem, słowami moich
rozmówczyń, nie tylko o kalinie, chersońskich arbuzach, czy roślinach z okolic Nowej Kachowki, ale też o drzewkach bonsai, ogrodowej melisie, ulubionych roślinach z kijowskiego ogrodu botanicznego i wielu innych.
Ludzie i renifery. Koczownicy północnej Syberii wobec wyzwań współczesności
dr Wojciech Lipiński [1]
Czwartek 25.09.2025, g. 17.30, ul. Żurawia 4, s. 108
Na północy Syberii ludzie przez wieki wędrowali ze stadami reniferów. Czy ten sposób życia ma szansę przetrwać w czasach katastrofy klimatycznej i wzrastającego wydobycia surowców w Arktyce?
Hodowla reniferów i związany z nią wędrowny sposób życia były przez wieki charakterystycznym elementem kultury wielu rdzennych ludów Eurazji. Część z nich, żyjąca w arktycznych regionach Rosji, w tym na Syberii, nadal utrzymuje się z pasterstwa reniferów. XX-wieczna polityka państwa radzieckiego doprowadziła do daleko idących zmian w kulturze pasterskich społeczności. Wpłynęły na to między innymi stopniowa modernizacja wraz z postępującymi procesami urbanizacji. Dziś, w XXI w. przetrwaniu ich sposobu życia zagrażają przede wszystkim rozwój przemysłu wydobywczego oraz zmiany klimatyczne.
W pierwszej, ilustrowanej zdjęciami części wykładu zostanie przedstawiony sposób życia pasterzy reniferów z północnej Syberii. Druga część będzie dotyczyła wyzwań wynikających z trwających od stulecia procesów modernizacji oraz zagrożeń związanych ze zmianami klimatu oraz rozwojem przemysłowym Syberii.
