Seminarium Antropologii Feministycznej: prof. Grażyna Kubica-Heller (IS UJ) „Mój feministyczny zwrot ludowy: kobiece doświadczenie z końca XIX na podcieszyńskiej wsi w prozie Marii Wardasówny”
Zapraszamy na Seminarium Antropologii Feministycznej.
Wydarzenie organizowane przez antropolożki: dr. Renatę Hryciuk (IEiAK UW), prof. UŁ Ingę Kuźmę (IEiAK UŁ) i dr Ruxandrę Anę (IEiAK UŁ) we współpracy z socjolożką dr. Izą Desperak (IS UŁ) z Insterdyscyplinarnego Seminarium Gender.
Seminarium ma charakter zamknięty, będzie odbywało się w trybie miesięcznym, w 3-ci poniedziałek o 17:00 na platformie google meets.
Osoby zainteresowane uczestnictwem prosimy o przesyłanie zgłoszeń na adres: semantropfem2026@gmail.com [2]
Szóste spotkanie odbędzie się 19.10.2026 o godz. 17:00.
Naszą gościnią będzie prof. Grażyna Kubica-Heller (IS UJ)
Tytuł wystąpienia:
Mój feministyczny zwrot ludowy: kobiece doświadczenie z końca XIX w. na podcieszyńskiej wsi w prozie Marii Wardasówny
Jak się ma feministyczna refleksja do zwrotu ludowego? Co może antropolożka społeczna opowiedzieć o swoich przodkiniach? Gdzie szukać źródeł do takiego projektu? Odpowiedzi na te i inne pytania postaram się udzielić podczas kolejnego Seminarium Antropologii Feministycznej i zachęcić do dyskusji.
Punktem wyjścia będzie mój ostatni artykuł: „Jak pisać śląską her-storię? Tropem cyklu powieściowego Wyłom Marii Wardasówny”. Jego celem była analiza tekstów ujawniających doświadczenie, emocje i wizję świata śląskich kobiet pod koniec XIX i na początku XX wieku. Ze względu na to, że próżno takich treści szukać w opracowaniach tradycyjnej historiografii, a nawet etnografii, musiałam zwrócić się ku literaturze. Twórczość Marii Wardasówny (1907-1986) – pisarki wywodzącej się ze śląsko-cieszyńskiego ludu, która w swoim cyklu powieściowym Wyłom (1951-1966) w krytyczny sposób podjęła próbę przedstawienia życia społeczności chłopskiej podcieszyńskiej wsi i robotników w Trzyńcu i Karwinie – okazała się informacyjnie najbardziej bogata, ale także dostarczyła materiału do refleksji na temat tego, jak i w jakim języku ta opowieść powinna być opowiadana. Teoretyczno-metodologiczną ramę tego projektu stanowiły koncepcje antropologii historycznej (Eric Wolf 2009), mikrohistorii (Natalie Zemon Davies 2011, Ewa Domańska 2005), historii kobiet (Kubica 2006, Solarska 2011) i pisarstwa literacko-etnograficznego (Kubica 2025).
Grażyna Kubica-Heller, profesora emerita, pracowała w Zakładzie Antropologii Społecznej Instytutu Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Badawczo zajmuje się historią antropologii, socjologią i antropologią historyczną, pamięcią społeczną, problematyką genderową i her-storią, pisarstwem literacko-etnograficznym, antropologią wizualną. Prowadzi badania terenowe i archiwalne na swoim rodzimym Śląsku Cieszyńskim, a także ostatnio: na Alasce.
Jest autorką książek: m.in. Siostry Malinowskiego, czyli kobiety nowoczesne na początku XX wieku (2006); Śląskość i protestantyzm. Antropologiczne studia o Śląsku Cieszyńskim, proza, fotografia (2011), Maria Czaplicka: płeć, szamanizm, rasa. Biografia antropologiczna (2015, angielskie wydanie w University of Nebraska Press, 2020); „Pisane inną ręką” literackie pisarstwo etnograficzne i jego polska specyfika (2025), opracowania Dziennika w ścisłym znaczeniu tego wyrazu Bronisława Malinowskiego (2002), a także wielu innych tekstów naukowych i literackich oraz kilku wystaw fotograficznych.
Angażuje się w projekty kobiecej historii mówionej w Ukrainie i Śląsku Cieszyńskim i jest współtwórczynią filmów: Stacja kolejowa Krasne-Busk. Opowieści przesiedlonych kobiet (2012); Żywobyci przi granicy. Babski godki z obu strón Olzy, (2016); Babski godki o robocie we werkach (2016). Współpracowała z Redakcją Ekumeniczną TVP nad filmem dokumentalnym „Według Wandy” o historyczce i działaczce ewangelickiej Wandzie Bobkowskiej, 2024. Została uhonorowana m.in. Nagrodą Literacką im. Narcyzy Żmichowskiej, nagrodą Klio za książkę historyczną, nagrodą im.Kazimierza Dobrowolskiego za książkę socjologiczną, nagrodą Sekcji Antropologii Społecznej Polskiego Towarzystwa Socjologicznego.
Jest członkinią zespołu redakcyjnego pisma „Kultura i Społeczeństwo”, prezydium Komitetu Socjologii Polskiej Akademii Nauk, a także kilku towarzystw naukowych, m.in. European Association of Social Anthropologists (zasiadała w Executive Committee).
proponowana lektura:
Jak pisać śląską her-storię? Tropem cyklu powieściowego Wyłom Marii Wardasówny
[artykuł ukaże się niebawem w piśmie „Zaranie Śląskie. Seria Druga” w roczniku 12, 2026] - prześlemy go w mailu